anabnr2.gif (15838 bytes)

pugadbaboy091901.gif (15562 bytes)

Kung may lagnat, ano ang gagawin mo?
KABAYAN


NAPAKAORDINARYO lamang ang magkalagnat, subalit alam mo na ba ang
gagawin mo kung ikaw, ang iyong anak o kasambahay ay nilalagnat? Kung
may nilalagnat, ang sumusunod ang nararapat gawin:

Pag-inom ng tubig

Hayaang uminom ng mara-ming tubig ang taong nilalagnat. Kailangan niya
ng tubig, juice at sabaw upang mapalitan ang nawawalang tubig ng katawan
dahil sa lagnat.

Pahinga


Hayaan ang may lagnat na magpahinga. Ang karamihan sa lagnat ay kayang
lunasan sa bahay. Ang taong may lagnat ay karaniwang bumubuti ang
kalagayan sa loob ng dalawa hanggang limang araw. Ang pahinga, kasama
ng masustansyang pagkain, ay mahalaga para sa mabilis na paggaling.
Panatilihin ang may lagnat sa silid na may nakabukas na bin-tana. Ngunit,
iwasan ang direktang tama ng hangin sa maysakit.

Tamang kasuotan

Hayaan ang maysakit na magsuot ng damit na komportable siya. Kung
naiinitan, pasuotin ng manipis na damit. Kung giniginaw, hayaan siyang
nakakumot.

Pagpunas

Punasan ng maligam-gam na tubig ang buong katawan. Sundan ito kaagad
ng pantu-yong bimpo. Ang pagpupunas ay nagbibigay ng ginhawa sa may
lagnat. Punasan ang noo, mukha, kilikili, braso, kamay, dibdib, hita, binti at
paa. Kung nanaisin, gumamit ng pinaglagaan ng dahon ng suha, sambong o
iba pang mabangong dahon. Maaari ring hilutin ang ulo upang
maginhawahan.

Paracetamol

Bigyan ng paracetamol ang maysakit kung ang lagnat ay mataas at hindi
bumababa sa pagpupunas lang. Ang para-cetamol ay gamot para sa ma-taas
na lagnat. Maaari rin itong gamitin para sa sakit ng ulo at ngipin. Ibigay ang
paracetamol hanggang apat na beses sa loob ng 24-oras kung mataas lang
ang lagnat. Basahin ang etiketa ng gamot para sa angkop na do-sis ayon sa
edad ng may lagnat. Huwag hihigit sa apat na beses isang araw ang
pagga-mit ng paracetamol. Tandaan, ang labis na paracetamol ay masama
sa atay. Ihinto ang paggamit ng paracetamol kung wala nang lagnat.

Huwag gumamit ng aspirin sa nilalagnat na sanggol, bata o teenager upang
maiwasan ang grabeng kumplikasyon na nakaaapekto sa utak at atay.
Huwag din gumamit ng anti-biotic katulad ng amoxicillin kung walang payo
ng doctor.

Magpagamot

Ang lagnat ay sintomas ng iba't ibang karamdaman. Ang kadalasang sanhi
ng lagnat ay trang-kaso. Ito ay isang klase ng impeksyon dahil sa
mik-robyong tinata-wag na influenza virus. Hindi kailangan ng antibiotic sa
ganitong klase ng impeksyon.

Ang lagnat ay masasabi ring depensa ng ating katawan. Kung may lagnat,
mas nalala-banan ng katawan ang mikrobyong sanhi ng impeksiyon.
Humingi ng tulong sa doctor kung:
o Ang lagnat ay mahigit na sa tatlong araw;
o Ang lagnat ay pabalik-balik;
o May pamumula sa balat o rashes;
o May pamumula sa paligid ng pigsa;
o May paninilaw;
o May pamumutla;
o Hindi makakain;
o May pamamayat;
o May kombulsyon o walang malay;
o Matigas ang leeg;
o Masakit ang tenga;
o Masakit ang paglunok;
o May ubo at mahirap ang paghinga;
o Masakit ang tiyan;
o May grabeng pagtatae; at
o Masakit o mahirap umihi.

Ang iba pang dahilan ng lagnat ay mga impeksiyon tulad ng hepatitis,
ton-sillitis, tuberculosis, den-gue, dy-sentery bronchop-neumonia, malaria,
impek-siyon sa bato, pigsa at meningitis.

Siguraduhing kumpleto ang bakuna ng mga bata. At kung nilalagnat ang bata
dahil nagpabakuna, huwag mata-kot. Ang mga bakuna ay maa-ari ring
maging sanhi ng lagnat.

(Editor's note: Hinango ito mula sa polyeto [pamphlet] ng National Drug
Infor-mation Center, De-part-ment of Pharmacology, College of Medicine,
Uni-versity of the Philippines, Manila)