ວາຈາສອນໃຈຫມວດຄຳຜະຫຍາພາສິດ(໒໓ ໓໐)

໑.ກຸມຊະໂລຊ້າງ ພາຍສາມເກີດຢູ່ປ່າ
ຍັງໄດ້ມາຢູ່ບ້ານ ເມືອງກວ້າງກ່ອນຂຸມ
໒.ກຸມຊະໂລຊ້າງ  ແນວສູງສັກໃຫຍ່
ຕາຍຍ້ອນນົກໃສ່ນ້ອນ ຜະຫຍາແພ້ໂຄບຄືນ
໓.ກິນແກງໃຫ້ເຈົ້າຊອມດູກ້າງ ຄາຄໍຊິິຈີ້ມຍາກ
ດູກຫມູມັນຫາກໄປຢູ່ຄ້າງ ກິນນ້ຳຊິບໍ່ລົງ
໔.ກິນແກງໃຫ້ເຈົ້າຊອມດູກ້າງ ຄາຄໍຊິິຈີ້ມຍາກ
ລາງເທື່ອກ້າງມັນຫາກຄາຫວ່າງແຂ້ວ ໃຜຊິຈິ້ມຊ່ອຍອວນ
໌໌໕.ຂອງບໍ່ເປັນຕາຈ້ຳ ຢ່າໄດ້ຈຸ່ມລົງຕັກ
ຂອງບໍ່ເປັນຕາກັດ ຢ່າກິນຊິພວນທ້ອງ
ຂອງບໍ່ເປັນຕາສົ້ມ ຢ່າງົມກິນຊິສົ້ມປາກ
ມັນຊິຍາກແກ່ທ້ອງ ທຽວຂິ່ຍັ່່ງຄືນ
໖.ຄັນໄດ້ກິນປາແລ້ວ ຢ່າລືມປູປະປ່ອຍ
ລາງເທ່ືອປາຂາດຂ້ອງ ຍັງຊິໄດ້ກິນປູ
໗.ຄັນວ່າໄດ້ຂີ່ຊ້າງ ຢ່າລືມແຫ່ງຄຸມຫມາ
ລາງເທືອໂຈນມາລັກ ຊິເຫົ່າຫອນໃຫ້ມັນຢ້ານ
ລາງເທື່ອກວາງຟານເຕັ້ນ ໃນຄົງຊິໄດ້ໄລ່
ບາດຫ່າໄດ້ຕ່ອນຊິ້ນ ຍັງຊິໂອ້ອ່າວຄຸມ
໘.ຄັນຫາກມີສອງແລ້ວ ບໍ່ກົວໃຜຢ່າຟ້າວວ່າ
ລາງເທື່ອລີ້ນຫາກເຈັບຂອບແຂ້ວ ນ້ຳຕາຍ້ອຍຍ່າວລົງ
໙.ຄັນໄດ້ເປັນແຫແລ້ວ ຢ່າລືມຊິງຫ້າງກະຕ່າຍ
ຄັນໄດ້ເປັນຂ່າຍແລ້ວ ຢ່າລືມແຣ້ວນົກໄກ່ນາ
໑໐.ຄັນເຈົ້າໄດ້ຂີ່ຊ້າງ ກັ້ງຣົ່ມເປັນພະຍາ
ຢ່າໄດ້ລືມເສນາ ຜູ້ແຫ່ນຳຕີນຊ້າງ
္ဓຄຳປາກພໍ່ແມ່ນີ້ ຫນັກເກິ່ງທໍລະນີ
ໃຜຜູ້ຢຳແຢງນົບ ຫາກຈັກດີເມື່ອຫນ້າ
໑໒.ຄັນແມ່ນມີຄວາມຣູ້ ເຕັມພຸງພຽງປາກ ກໍດີຖ້ອນ
ສອນໂຕເອງບໍ່ໄດ້ ໃຜຊິຍ້ອງວ່າດີ
໑໓.ຄັນແມ່ນມີຄວາມຣູ້ ພາໂລເຣັດບໍ່ແມ່ນ
ຄວາມຣູ້ທໍ່ແຜ່ນຟ້າ ເປັນບ້າທໍ່ແຜ່ນດິນ
໑໔.ຄັນໄດ້ຟັງຄວາມເວົ້າ ຂົມໃນຢ່າຟ້າວຈົ່ມ
ລາງເທື່ອຂົມຂີ້ເພ້ຍ ພາຍຫນ້າຫາກຊິດີ
໑໕.ຢ່າຟ້າວຕິຕຽນເວົ້າ ຜັກກະເດົາຂົມຂື່ນ
ບາດໄດ້ກິນລາບກ້ອຍ ຍັງຊິໂອ່ອ່າວຫາ
໑໖.ຈວງຈັນຫລ້າງ ທະລອນຫອມແຕ່ມື້ໃຫມ່
ບາດວ່າກົ້ວກິ່ນສົ້ນ ຊິມແລ້ວກໍເລົ່າເຫີຍ
໑໗.ຊີ້ນບໍ່ເປັນຕ່ອນຢ້າງ ຢ່າໄດ້ໄສ່ພາເຫວີຍ
ຂອງບໍ່ເປັນຕາກັດ ຢ່າກິນຊິພວນທ້ອງ
໑໘.ຊາດທີ່ມາລານີ້ ດວງຫອມຣົດຣ່ວງ
ໃຜຜູ້ໄດ້້້ເຂົ້າໃກ້ ຊົມແລ້ວບໍ່ຢາກຫນີ
໑໙.ຊາດທີ່ແນວນານບົ້ງ ແປນໂຕກາຊິຕອດ ກິນແລ້ວ
໒໐.ຊາດທີ່ດວງຫອມນີ້ ຊິບານດາຍແລ້ງເປົ່າເປັນລື
ຄວາມແມງພູ່ຍັງທໍ່ຟ້າ
ຊິຫມາຍນຽ້ນກະດູກດອມດອກນາ
໒໑.ຊາດທີ່ຍາມຫນາວນີ້ ຝິງໄຟກໍຫາກອຸ່ນທວງແລ້ວ
ເດືອນຫ້າມາຣອດແລ້ວ ກາຍໃກ້ກໍວ່າຄວັນ
໒໒.ຊີ່ວ່າຄວາມຕາຍນີ້ ແຂວນຄໍທຸກບາດຍ່າງ ເລິງແລ້ວ
ໃຜກໍແຂວນອ້ອນຕ້ອນ ສະເຫມືດ້າມດັ່ງກັນນັ້ນແລ້ວ
໒໓.ຊື່ວ່າຈັນໃສແຈ້ງ ບໍ່ປານແສງສຸລິເຍດ
ແສງກະບອງຫມື່ນເຫລັ້ມ ບໍ່ໃສແຈ້ງທໍ່ພະຈັນ ດອກນາ
໒໔.ຊື່ວ່າຈັນໃສແຈ້ງ ດວງດຽວບໍ່ມີຊື່ນ
ດາວຢູ່ລ້ອມ ຫລາຍຊັ້ນກໍຈິ່ງເຣືອງ
໒໕.ຊາດທີ່ດົງຫລວງກວ້າງ ພືງຄະນາເນື້ອຫາກແກວ່ນ
ນົກຫາກຊົມຊື່ນດ້ວຍ ລຳໄມ້ງ່າງາມ
໒໖.ຊາດທິ່ຄຸງຄານ້ຳ ສະຫມຸດຫລວງບໍ່ມີຊາດສະເພົາແລ້ວ
ບຸນນ້ຳຍັງເປ່ງກວ້າງ ຫລາຍຫ້ວຍຣ່ອມໂຣມ
໒໗.ຊື່ວ່າຫລາຍສຳ່ນ້ຳ ຫ້ວຍຣ່ອມເຂົາຂຽວ
ໄຫລລົງໂຣມວັງຂວາງ ສູ່ຄຸງຄາສຽ້ງ
໒໘.ຄັນເຈົ້າໄຖນາແລ້ວ ຢ່າລືມຄວາຍກັບແອກ
ຖືກຫ່າເຂົ້າບາດພ້ອມ ຍັງຊິໂອ່ອ່າວຫາ
໒໙.ທາງຫລາຍເສັ້ນ ຕາມໃຈຜູ້ຊິໄຕ່
ຄັນເຈົ້າມັກເສັ້ນເວີ້ງ ທາງລຽ້ວກໍຫາກມີ
໓໐.ບວຍບໍ່ມີດ້າມ ຊິເອົາຫຍັງມາຄ້າງແອ່ງ
ເຂົາຊິເອີ້ນກະໂປຫມາກພ້າວ ບໍ່ມີເອິ້ນວ່າກະບວຍ
໓໑.ເປັນຊາຍຂໍໃຫ້ເປັນຊາຍແທ້ ຢ່າແກມແກຂີ້ຫິນແຣ່
ຊາຍກໍໃຫ້ຊາຍແທ້ໆ ຕົນນັ້ນຢ່າແກມ
໓໒.ເປັນຍິງຂໍໃຫ້ເປັນຍິງແທ້ໆ ແນໄປໃຫ້ມັນທຽ່ງ
ຍິງຂໍໃຫ້ຍິງແທ້ໆ ແນແລ້ວຈິ່ງຄ່ອຍຍິງ
໓໓.ປາບໍ່ຍິນດີດ້ວຍ ຊົມລະທາເຂິນຂາດ
ທົງຫາກຊົມຊື່ນເຕົ້າ ສະພັງດ້ວຍດອກບົວ
໓໔.ໃຜຜູ້ອາສາລຽ້ງ ງູສາໄວ້ດອມໄກ່
ຢ້ານແຕ່ດັບບໍ່ມົ້ວ ເຂັນຣ້າຍເຂົ້າຣ່ວມເຣືອນ
໓໕.ຢ່າໄດ້ອາສາລຽ້ງ ແນວຊະນີຣູບຄ່າງ
ມັນຫາກຄຽວຜອກພົ້ນ ຜອງເທົ້າກະດູກກອງ ນັ້ນແລ້ວ
໓໖.ຍາມເມື່ອຊົນລະທີນ້ຳ ໄຫລນອງຖ້ວມທົ່ງ
ມົດບໍ່ມີບ່ອນຂົ້້ນ ປາກັ້ງອະເຫີ່ຍຫົວ
ຍາມເມື່ອເດືອນສາມສຽ້ງ ຊົນລະທີເຂີນຂາດ
ມົດມັນກະເຈາະກະຈອກເວົ້າ ຫົວລໍ້ຕໍ່ປາ
໓໗.ຝົນຕົກຫົ້ງ ໄຫລລົງໂຣມແຕ່ບ່ອນຊຸ່ນ
ບ່ອນສູງຢູ່ໃກ້ຟ້າ ຝົນເທັ້ງແລ່ນກາຍ
ເຣືອນບໍ່ມີສີຫນ້າ ກາບິນມາມັນຊິລ່ວງ
ມີເຣືອນຄັນບໍ່ມີພໍ່ຢ້າວ ໂຈນຊິເຂົ້າລ່ວງຂອງ
ຫນອງບໍ່ມີຂອບຂວ້າງ ພານແຫເຂົາຊີຫວ່ານລົງແລ້ວ
ມີວັງຄັນບໍ່ມີເງືອກເຝົ້າ ຄົນໃບ້ກໍບໍ່ຢຳ
ຕິແຕ່ຄວາຍບັກເລຣ້າຍ ຣາວສວນເຈົ້າບໍ່ຖິີ່
ຕິແຕ່ແມງຫມີ່ຣ້າຍ ຕີນສີ້ນບໍ່ຣຳ່ເພີງ
໔໐.ຜູ້ເຖົ້າໄດ້ເມຍສາວ ປານໄດ້ຄວາຍຊາວແມ່
ສາວແກ່ໄດ້ບ່າວນ້ອຍ ຂອງຕ້ອນບໍ່ເຫືອດມີ
໔໑.ມັນຫາກເຫມິດແຣງແລ້ວ ປາບືນຍາມເດືອນສີ່
ງຽ່ງກໍຫລຸ້ຍຄຸຍກໍລົ້ມ ປານນັ້ນວ່າບໍ່ບືນ
໔໒.ເຫລືອແຣງແຣ້ງ ບິນແຣງອິດອ່ອນ
ລົມບໍ່ມາຊ່ອຍແຣ້ງ ບິນໄດ້ກໍບໍ່ແຣງ
໔໓..ຕົກກະເທິນໄດ້ປ້ຳ ຊິນຳຣອນເຫມິດທຸກງ່າ
ງ່າໃດອອກນອກຣົ້ວ ຊິນຳມ້ວນເຂົ້າໃສ່ສວນ
໔໔.ຕົກກະເທິນວ່າໄດ້ກຳຄໍແຂ້ ບໍ່ຫວັງວາງໃຫ້ຫາງມັນຟາດ
ຕົກກະເທິນໄດ້ເປັນມ້າບັກກຳ່ນ້ອຍ ຫນີແສ້ຢ້ານຣ່າກິນ
໔໕.ມີເຣືອນບໍ່ມີຝາແອ້ມ ລົມມາຊິຫນາວຫນ່ວງ
ຫນາວບໍ່ມີຜ້າຕຸ້ມ ຊິໄປເອົາ້ອຸ່ນບ່ອນໃດ
໔໖.ມະນີໂຊແກ້ວ ມະຫານິນລູກປະເສິດ
ບໍ່ມີຄຳຫໍ່ຫຸ້ມ ມະນີແກ້ວກໍເລົ່າຈາງ
໔໗.ໂມໂຫໂທໂສນີ້ ພາໂຕຕົກຕຳ່
ໃຫ້ຄ່ອຍຄິດຄ່ອຍປາກເວົ້າ ຄຳລະຫ້ອຍມ່ວນຫູ
໔໘.ຍຸງຍາງໄມ້ ລົມຕີຍັງຫັກຖ່ອງ
ບາດວ່າເຄືອຫຍ້າປ້ອງ ລົມຕ້ອງກໍບໍ່ເພ
໔໙.ກົກບໍ່ເຕື້ອງ ີຕີງຕາຍຕັ້ງແຕ່ງາ
ຄັນວ່າງ່າບໍ່ເຕື້ອງ ສັງມາເຫລື້ອງຕັ້ງແຕ່ໃບ
໕໐.ເຫັນວ່າໄດ້ຫນ່ວຍແກ້ວ ຢ່າຟ້າວເປິບໃຈຫລາຍ
ບາດຫ່າຣົງໆໃສ ຫນ່ວຍຂອງໃຜຊິຣູ້
໕໑.ສົງສານນີ້ ວຽນຕາຍວຽນເກີດ
ຄືມົດແດງໄຕ່ຂອບດົ້ງ ວຽນແລ້ວຫາກຄ່ອຍເລີງ ແທ້ແລ້ວ
໕໒.ເຫັນວ່າເປີເຄີຕັ້ງ ກາງພາຢ່າຟ້າວຢາກກິນເມີ
ລາງເທື່ອເປັນຕ່ອນງ້ວນ ກິນແລ້ວຊິບໍ່ຍືນດອກນາ
໌໕໓.ເຫັນວ່າຂອນໄຫລນ້ຳ ຢ່າຄອງດາຍວ່າຂອມດອກ
ລາງເທື່ອລົງແຊ່ນ້ຳ ຫລາຍມື້ຊິປົ່ງໃບ
໕໔.ວ່າເປັນຕໍກະຍຸງແລ້ວ ແມວສີສັງມາແຕ່ໂດ່ນ
ວ່າແມ່ນໄມ້ແກ່ນຫລ້ອມ ສັງມາປີ້ມປົ່ງໃບ
໕໕.ຢ່າໃຫ້ເສຍແຣງໄດ້ ເປັນຄົນນຳມາເພິ່ມ
ຄົນໃຫ້ກິນແທ້ໆ ຫນຽວຕຸ້ຍຈັ່ງແມ່ນຄົນ
໕໖.ຢ່າໄດ້ຫວັງສຸກຍ້ອນ ເອົາບຸນເຂົາມາເພິ່ງ
ສຸກກໍສຸກເພິ່ນພຸ້ນ ບໍ່ມາກຸ້ມຣອດເຣົາ ດອກນາ
໕໗.ເຣືອຄາແກ້ງ ກວຽນເຫັນໃຫ້ກວຽນແກ່
ບາດວ່າໄປຣອດນ້ຳ ເຣືອຊິໄດ້ແກ່ກວຽນ
໕໘.ຄັນໄດ້ກິນລາບກ້ອຍ ຢ່າລືມແຈ່ວແພວຜັກ
ຄັນໄດ້ກິນພາເງິນພາຄຳ ຢ່າລືມກະບຽນຣ້າງ
໌໕໙.ຄຶດໄປຫລາຍນັບມື້ຫຍຸ້ງ ມຸງມາຄືຣາກໄຜ່
ຄຶດໄປຫລາຍນັບມື້ພໍ້ ພໍແລ້ວບໍ່ຢາກເຫັນ
໖໐..ຄັນໄດ້ກິນຕ່ອນຊີ້ນ ຢ່າລືມແຫ່ງຄຸນຫມາ
ຂະໂມຍບໍ່ມາຊອມລັກ ກໍຄອບຫມານອນເຝົ້າ
ຢ່າໄດ້ລືມຄຸມເຖົ້າ ແມວບັກດຳໂຕເກີດກ່ອນ
ຖົງໃຫມ່ຫມູບໍ່ຫຍ້ຳ ປາງນັ້ນກໍແມ່ນແນວ ນັ້ນແລ້ວ
໖໑.ຄັນວ່າໃຈປະສົງແລ້ວ ກາງດົງກໍວ່າທົ່ງ
ຄັນວ່າໃຈຂີ້ຄ້ານ ກາງບ້ານກໍວ່າດົງ
໖໒.ໃຈປະສົງແລ້ວ ເມືອງແກວກໍດັ້ນຣອດ
ໃຈປະສົງຕໍ່ແກ້ວ ໃນຖ້ຳກໍກົ່ນຫາ
໖໓.ໃຈບໍ່ໃສຕໍ່ແກ້ວ ແຍງເງົາກໍບໍ່ສ່ອງ
ໃຈບໍ່ໃສຕໍ່ຄ້ອງ ຕີໄດ້ກໍບໍ່ດັງ
໖໔.ໃຈບໍ່ໂສດາດ້ວຍ ເວົ້າມ່ວນກໍເປັນຜິດ
ໃຈບໍ່ໂສດາດອມ ປາກດີກໍເປັນຣ້າຍ
໖໕.ເຈົ້າຜູ້ຫົງເຫີນຜ້າຍ ກາຍເຂົາຄັນທະມາດ
ເຈ້າຊິແຍງໃສ່ໄມ້ ໂພດົ້ວຣົ່ມຂຽວ
ບາດທ່າສາຂາໄມ້ ໂພໄຊເຫລືອງຫລົ່ມ
ຜັດຊິໄດ້ອ່າວໂອ້ ຄະນິງໄມ້ຢູ່ເຂົາ ແລນໍ
໖໖.ຢ່າໄດ້ຕິຖະແຫລງເວົ້າ ຕິຈອນຟອນສຽດງູເຫົ່າ
ຕີແຫລວສຽດໄກ່ນ້ອຍ ປາຢ້າງຊິຕື່ນແມວ
໖໗.ຕາມໃຈນ້ຳ ຊິໄຫລໄປຕາມຣ່ອມ
ບໍ່ຫ່ອນໄຫລເຜ່ນຂື້ນ ເມື່ອຟ້າຍອດດອຍ
໖໘.ຕືກແຫຫວັງເອົາປາ ເຣັດນາຫວັງເອົາເຂົ້າ
ຟັນໂພນໄວ້ປູກຖົ່ວ
ເອົາຜັວເອົາເມຍ ຫວັງຢາກໄດ້ລູກເຕົ້າ
ໄວ້ແທນເຊື້ອສືບແນວ

 ຫມວດຄຳໂຄງພາສິດ    (໕໙)

໑.ແກ້ວດີຄວນຄ່າລ້ານ ຄຳແສນ
ຈາກທີ່ເກີດມາເປັນແຫວນ ໃສ່ກ້ອຍ
ທີລະເຈົ້າເດີນແດນ ປະເທດຕ່າງໆ ເມື່ອໃດ
ແຣງບໍຕົກຕຳ່ຕ້ອຍ ສະເຫມືແກ້ວມະນີໃສ
໒.ເຂົ້າຂອງປະເສິດແທ້ ທຽມຕົນ
ຍາມເມື່ອມີກັງວົນ ຊ່ອຍປ້ານ
ລູກເມຍຍາມທຸພົນ ເຖິງຖ່ອຍ ເມື່ອໃດ
ເຂົາປະເສຍໄປ່ຢ້ານ ພີ່ນ້ອງມີກົວ
໓.ຄົນຫານຣົບເສິກແພ້ ຄືນມາ
ເຂົ້າເປືອກເຫັນເຕັມຕາ ຢູ່ເລົ້າ
ອາຫານໃຫ້ກິນດາ ດີອິ່ມ
ເມຍຣ່ວມຫ້ອງເຖິງເຖົ້າ ຈິ່ງຍ້ອງວ່າດີ
໔.ຄົນຖ່ອຍຖືກດ່າປ້ອຍ ຈິ່ງດີ
ເປັນດັ່ງຫມາຊູຊີ ກິນຂີ້
ອາຫານມາກມວນມີ ອະນັນເນກ
ຍັງປ່ວງປົບພຸ້ນພີ້ ເຫດດ້ວຍອາຈົມ
໕.ງູເຫົ່າເອົາໃສ່ໄວ້ ຕຸ້ມຄຳ
ວຽ້ງດ້ວຍອາຫານລຳ ແຊບຊ້ອຍ
ຄົນໃດເດິນໄປຕຳ ສັບຕອດ ຕາຍແລ
ຄົນຖ່ອຍທຽມດ່ັງນັ້ນ ໃຫ້ເວັ້ນແວນໄກ
ຼ໖.ຊາຍໃດບໍ່ເຄີຍໄດ້ ເຫັນກັນ
ພໍເຫັນໃຈກະສັນ ເຫລືອລົ້ນ
ຄວນເອົາໄວ້ທຽມທັນ ທຸກເມື່ອ
ເປັນມຸງຄຸນແຕ່ຕົ້ນ ຫຸ້ມເກົ້າບຸນຫລັງ
໗.ນິງຊາຍຍໍຍົກນ້ຳ ໃນໄຫ
ເອົາຕັ້ງທູນຫັວໄປ ເຊຊ້າຍ
ກອກແກກຣົ່ວຫົດໄຫ ຫົວປຽກ ເສຍແລ
ປຽບດັ່ງຄົນຖ່ອຍຣ້າຍ ຢ່າໄດ້ທຳຄຸນ
໘.ດອນຄຳງາມເລີດເຫລີ້ອມ ໃສແສງ
ກາດຳບິນຈັບແດງ ດັ່ງຫັ້ນ
ຍົດຖ່ອຍຕ້ານເຕີນແສງ ສັກໃຫຍ່ ຍາມໃດ
ປະກອບໂດຍດັ່ງນັ້ນ ເຫດດ້ວຍອາໄສ
໑໐.ປູກພ້າວໃຫ້ຫົດດ້ວຍ ນ້ຳເຍັນ
ໃັຫຍ່ມາຫາກຈະເປັນ ແຊບຊ້ອຍ
ນັກປາດທ່ານຕອງເຫັນ ຄຸມໂທດ
ກະລຸນາທຸກທົ່ວຄົນລະຫ້ອຍ ສຸກຍ້ອນບຸນຕົນ
္ဓຜູ້ຣ້າຍຍັງຍິ່ງດ້ວຍ ຄຸມຄາມ
ຄວນໂຄລົບເອົາຕາມ ດ່ວນໄດ້
ຝ້າຍຣ້ອຍດອກດວງງາມ ແຖວຖີ່
ທັດທົງເທິງເກດໄວ້ ແວ່ນຫນ້າ ກະເສີນຜົມ
໑໒.ພະອາທິດວ່າຣ້ອນແລ້ວ ເຫລືອຫລາຍ
ໄຟຣ້ອນຍິ່ງຍັງກາຍ ກວ່ານັ້ນ
ຄົນຖ່ອຍປາກແປວອະບາຍ ມຸກໃຫຍ່
ໄຫມ້ຈິດໃຈສະບັ້ນ ເຣັດໃຫ້ຈິບຫາຍ
໑໓.ໄຟຕົກທັບໄຫມ້ແມ່ນ ເຣືອນຕົນ
ຍັງມອດດ້ວຍນ້ຳຝົນ ຫົດຊ່ອຍ
ເປັນທຸກເກີດກັງວົນ ໃນໂລກ ເຣົານີ້
ຄວນລະງັບດ້ວຍຖ້ອຍ ຊ່າງເລົ້າ ໂລມຫູ
໑໔.ພູດອຍດູຫມັກລ້ຳ ລືເບົາ
ມິດຖ່ອຍຣາວີເຣົາ ຫນັກກວ່າ
ອະນັນຕະລິຍະກຳແຣ່ງຫນັກຫມັ້ນ ໃຫມ່ມ້າງອະສົງໄຂ
໑໕.ເມກອຍູ່ອາກາດພູ້ນ ພາຍສູງ
ຢັ່ງໄປເຖິງນົກຍູງ ໃນຖ້ຳ
ອາທິດຢູ່ຫົນສູງ ແຝງຝ່າຍ ເມກພຸ້ນ
ຍັງຣອດດອກໂກມຸດໃນພື້ນນ້ຳ ແບ່ງເບື້ອງບານຜາຍ
໑໖.ຢາທິບເທບທ່ອບທ້້າວ ທວຍຫິນ
ແມ່ນພະຍາດເກິດໃນຕົນ ຄາດແຄ້ວ
ຜູ້ມີຜະຫຍາຣູ້ຄຸນຄົນ ຫາຍາກ
ດູຄັ່ງນັ້ນແລແລ້ວ ຈັກໄດໄດ້ດີ
໑໗.ສາດຕະສິນຄວນຣຳ່ຣູ້ ທຸກວັນຄືນ
ນັກປາດຈົງໃຈຝືນ ບໍ່ແລ້ວ
ຄົນຖ່ອຍຫລິ້ນເດິນຍືນ ນອນຢູ່
ສຽ້ງວັນຄືນບໍ່ແລ້ວ ບໍ່ຣູ້ດຳແດງ
໑໘.ສາດຕະສິນຄວນຣຳ່ຣູ້ ຣຽນເອົາ
ເປັນດັ່ງນ້ຳໃນເຄືອເຂົາ ຕົ້ນໄມ້
ເມື່ອກ່ອນຈະເກັບເອົາ ດອກຫມາກ ນັ້ນນາ
ຄວນເກັບທຸກຄຳ່ເຊົ້າ ລວດໄດ້ເຫລືອຫລາຍ
໑໙.ສາດຕະສິນໃຫ້ຫມັ່ນຈົ່ມ ຈົງຫນັກ
ືທ້າວພະຍາແມ່່ນຣັກ ໃຫ້ຢ້ານ
ແມ່ຍິງນັ່ງເທິງຕັກ ຢ່າປະຫມາດ ເຂົາມາ
ສາມສິ່ງນີ້ທ່ານຕ້ານ ແຕ່ງໄວ້ຢ່າລວນ
໒໐.ເສບເມຍທ່ານມີໂທດແທ້ ເສຍສີ
ຄົນຖ່ອຍຄັນຣັ່ງມີ ກ່າວກ້າ
ຍິງຖ່ອຍຣ້າງສາມທີ ສະຫາວມາກ ຫລາຍເນື
ມານະແຂງຂົ່ມກ້າ ຄວນເວັ້ນຢ່າເອົາ
໒໑.ເສບຜູ້ບາບເປັນບາບດ້ວຍ ດອມກັນ
ຫມາກມ່ວງມີລິດອັນ ແຊບຊ້ອຍ
ເຄືອເຂົາຣໍກຽ້ວພົວພັນ ຂົມຂື່ນ
ເສບຜູ້ບຸນແວນລະຫ້ອຍ ດີແທ້ ເທຍລະຄາ
໒໒.ເຫັນເມຍທ່ານ ໃຫ້ຄິດພຽ້ງ ມານດາ
ເຫັນສົມບັດທ່ານ ຄືຫິນຜາ ກາບກີ້
ເຫັນລູກສາວທ່ານ ໃຫ້ດູດາ ນ້ອງນຸ່ງ
ໃຫ້ໄສ່ໃຈສິ່ງນີ້ ທຸກຄາບຄູຄວນ
໒໓.ຫມາກເດື່ອສຸກເຣື່ອຫັ້ນ ບໍ່ຫວານ
ຫມາກມີ້ຫມາມຕະການ ແຊບຊ້ອຍ
ຣູບຣ້າຍແຕ່ຄຸມຄາມ ແວນປະເສິດ
ໂສມງາມຄຸນຄ່ານ້ອຍ ດັ່ງນັ້ນບໍ່ຖືແຣງ
໒໔.ອາທິດໄປອອກກ້ຳ ວັນຕົກ
ຕົ້ນໄຊໄຫວທັງກົກ ໂຄ່ນຄ້ານ
ຈອມດອຍເປັນຫມອງຣົກ ບົວເກິດຍາມໃດ
ນັກປາດກ່າວຄຳຕ້ານ ຈິ່ງຣູ້ແຜນຜວນ
໒໕.ຣັກກັນໃຫ້ຫມັ່ນເທົ້າ ຊີວິດ
ຢ່າຄຳຄອງຜິດ ແຜກຖ້ອຍ
ຣ່ວມທຶນຢ່າຫວນຈິດ ມຸ່ງແຕກກັນເນື
ຢາກ່າວຄຳຄອງຄຳນ້ອຍ ຕ່າວຕ້້ານເມຍສະຫາຍ.

ວາຈາສອນໃຈ ຣີບໂຣມ ແລະ ແປ ໂດຍ ສອນເພັດ ອິນທະວົງ    

໑.ກຽ່ວກັບ ອຸດົມການ ການເມືອງ ແລະ ຄວາມຣັກຊາດ

ຊີ້ນບໍ່ຂາດ ບໍ່ໃຫ້ຄຸງຂຽງ ການເມືອງມີຂ້າຂໍໄປຄ້ຳ

ນ້ຳພຽງຄໍຂໍຢັ່ງ ນ້ຳພຽງຝັ່ງຂໍລອຍ ຫອຍຈັບໄມ້ ອາໄສກັນໄພເພິ່ງ    

ຄວາມທຸກມາຣອດເຈົ້າ ຂ້າຂໍຄ້ຳຊ່ອຍຕ່າງ (໓)

ເປັນເຈົ້າ ໃຫ້ຣັກໃຜທັງຫລາຍ ເປັນນາຍໃຫ້ຣັກຫມູ່ ເປັນປູ່ໃຫ້ຣັກຫລານ ເປັນກວານໃຫ້ຣັກລູກບ້ານ ຄັນຊິຕ້ານໃຫ້ຄ່ອຍພຽນຈາ.(໕)

(ພາສິດບູຣານລາວຈາກເລື່ອງ ສຽວສະຫວາດ )

໒.ກຽ່ວກັບຈະລິຍະທຳ

ເພິ່ນບໍ່ເອີ້ນຢ່າຂານ ເພິ່ນບໍ່ວານຢ່າຊ່ອຍ (໒໒)

ຢ່າຂ້າຄົນດີ ຢ່າຄີຕົນຄຸນ (໒໒)

ຄຳສຳນວນລາວ

ແດດອອກຫມອກວາຍ

ຕາດີໄດ້ຕາໄບ້ເສຍ

ຄວາມບໍ່ມີຫາໃສ່  ຄວາມບໍ່ໃຫຍ່ຫາແຖມ

ຫາບຊິ້ນໄປສົ່ງເສືອ

ຫນາມປັກເອົາຫນາມບົ່ງ

ນ້ຳພຽງໃດດອກບົວພຽງນັ້ນ

ນ້ຳຂຸ່ນອຢູ່ໃນ ນ້ຳໃສຢູ່ນອກ

ຫວານເປັນລົມຂົມເປັນຢາ

ຊ້າງດີຢູ່ງາປ່າດີຢູ່ຊີ້ນ

ກຽ່ວຫຍ້າມຸງເມືອງ

ບົວບໍ່ໃຫ້ຊ້ຳ ນ້ຳບໍ່ໃຫ້ຂຸ່ນ

ເຂົ້າຢູ່ເຣືອນເຫນືອ ເກືອຢູ່ເຣືອນໃຕ້

ໃຫຍ່ຍ້ອນກິນເຂົ້າ ເຖົ້າຍ້ອນຫລາຍປີ

ຫວານເປັນລົມ ຂົມເປັນຢາ

ຫາບດີກວ່າຄອນ ນອນດີກວ່ານັ່ງ

ຄວາຍເຖົ້າມັກຫຍ້າອ່ອນ

ງູບໍ່ໃຫ້ຄຽດ ຂຽດບໍ່ໃຫ້ຕາຍ

ທຳຄຸນໄຕ້ໂທດ ໂຜດສັດເປັນບາບ

ໄດ້ເຕົ່າເສັຍຫມາ ໄດ້ປາເສັຍແຫ

ຈິດເປັນນາຍ ກາຍເປັນແຫລ້ງ

ສິບພໍ່ຄ້າ ໄປໄຫວ້ພໍ່ນາ

ເລືອກຜັກໄດ້ກິນບົ້ງ

ສຸພາສິດ ແລະ ສຳນວນຕ່າງໆ

ແປແລະຣຽບຣຽງ ໂດຍ ສິຣິ ສຸວັນນະສີ

1.A bird in a hand is worth two in the bush. ສິບກີບຢູ່ຟາກນ້ຳຢ່າໄດ້ອ່າວຄະນິງຫາ.ຈົ່ງພໍໃຈໃນສິ່ງທິ່ຕົນມີ.
2.A leopard doesn't change its spot. ລາຍຄົນລາຍໃນລາຍເສືອລາຍນອກ.
3.All that is glitter is not gold. ຄຳຍ້ອງຍໍແບບສໍພໍເຫມຶອນຄຳປອມ
4.A little learning is a dangerous thing. ຄວາມຣູ້ນ້ອຍຍິ່ງເປັນອັນຕະລາຍ   ຄົນໂງ່ມັກອວດ
5.A miss is as good as a mile. ຊ້າພຽງວິນາທີ ປານກັບເສຽປີໜື່ງ
6.A new broom sweeps clean. ເຂົາຄວາຍແຫລມໄປໜ້າ ທ້ອງຟ້າແຈ້ງຫລັງຝົນຕົກ
7.A rotten fish in a pot spoils a whole lots. ປາໂຕດຽວເນົ່າໝົດຂ້ອງ ຄ້ອງໜ່ວຍດຽວດັງທັ່ວເມືອງ
8.A single rot can't be made a good fence. ໄມ້ລຳດຽວລ້ອມຣົ້ວບໍ່ໄຂວ່ ໄພ່ບໍ່ພ້ອມແປງບ້ານບໍ່ເຣືອງ
9.A square peg in a round hole. ກຽວຫລ່ຽມໃສ່ຣູມົນ   ໃຊ້ຄົນບໍ່ຖືກວຽກ
10.Absence makes the heart grow fonder. ໄກກາຍໃກ້ໃຈ ໄກກັນພາໃຫ້ຣັກກັນດີຂື້ນຕື່ມ
11.An iron fist in a velvet grove. ໜ້າໄຫວ້ຫລັງຫລອກ ໜ້າພະໃນນາມ ມືຖືສາກປາກຖືສິນ
12.As you make the bed so you must lie in it. ປູກເຣືອນຕາມໃຈຜູ້ຢູ່ ຜູກອູ່ຕາມໃຈຜູ້ນອນ
13.Be kind to people, don't go for wealth. ຢ່າເຫັນແກ່ເວິນແສນໄຖ່ ຈິ່ງເຫັນແກ່ໄພ່ແສນເມືອງ
14.Birds of  feather flock together. ຄົນນິໃສດຽວກັນໄປນຳກັນໄດ້ ໂຈນເຂົ້າໝູ່ໂຈນ
15.Charity begins at home. ຈິດໃຈອາຣີມີນາແຕ່ກຳເນີດ ຄົນດີຕົກນ້ຳບໍ່ໄຫລ
16.Cowards die many times before their deaths. ຄົນໂງ່ອວດສະຫລາດ ຄົນຂີ້ຂາດມັກອວດເກັ່ງ
17.Don't be a dog in the manger. ຢ່າເປັນໝາຫວງເຟືອງ ໝາຫວງກ້າງ
18.Don't count the chicken before the are hatched. ຢ່າຫ້າງທ້ອງກິນໄຂ່ແລນ ຢ່ານັບໄກ່ກ່ອນມັນຟັກອອກ
19.Don't cross the bridge before you come to it. ຢ່າສຸກກ່ອນເຫີ່ມ ຢ່າເວົ້າກ່ອນໂຕເອງເກີດ
20.Don't fish in trouble waters. ຢ່າສົນຄົນພານ ຢ່າທຳການຄ້າມີຄວາມສຽ່ງ
21.Don't feed yourself to crocodile. ຢ່າເອົາໂຕປ້ອນແຂ້ ຢ່າປ່ອຍໂຕໃຫ້ມົວຄວາມຊົ່ວ
22.Don't let your cat out of your bag. ຢ່າເວົ້າຄວາມໃນໃຈໃຫ້ຄົນອື່ນຣູ້ ຄວາມລັບຕ້ອງປິດຕາຍ
23.Don't let the grass grow under your feet. ຢ່າຊັກຊ້າເສຽເວລາ ຈົນພາໃຫ້ເສຽຜົນ
24.Don't let the right hand what the left hand is doing. ຄວາມລັບຢ່າໃຫ້ຣູ້ເຖິງສອງ
25.Don't look a gift horse horse in the mouth. ຢ່າຕຳນິຂອງທານ ຢ່າປະມານຄ່າຂອງຂວັນ
26.Don't meet trouble half way. ເຣັດໃຫ້ສຸດ ຂຸດໃຫ້ເຖິງ
27.Don't nurse your grievance. ຢ່າທຸກໃຈຍ້ອນໂສກ ຈົ່ງເບິ່ງໂລກໃນແງ່ດີ
28.Don't pour oil on trouble waters. ຢ່າຖອກນ້ຳມັນໃສ່ກອງໄຟ   ໃຈຣ້າຍຢ່າໄປກວນ
29.Don't put all your eggs in one basket. ຢ່າລົງທືນທັງໝົດໃສ່ບ່ອນດຽວ ມີສົມບັດຕ້ອງມີການທານ
30.Don't spoil the ship for half penny worth. ຢ່າລົດຄ່າຂອງຄວາມເປັນຄົນ
31.Don't teach grandmother how to suck eggs. ຢ່າສອນແຂ້ລອຍນ້ຳ ຢ່າຕີເຫລັກຕໍ່ໜ້າຊ່າງ
32.Don't wash your linen in public. ຢ່າເປີດຫລັງລາຍໃຫ້ຄົນອື່ນເຫັນ ຂອງດີບໍ່ຄວນອວດອ້າງ
33.Easy come, easy go. ໄດ້ງົ້່າເປົ່າດັງໄກ   ຄົນໂງ່ມັກອວດອ້າງາຍ ເສຽງ່າຍ
34.Empty pots make the most noise. ນ້ຳເຕ
35.Even the cat may look at the king.
36.Every cloud has a silver lining.
37.Every dog has its day.
38.Familiaritybreeds contempt.
39.First come, first serve.
40.Fools and money soon parted.
41.Forewarned is forearmed.
42.Good wine needs no bush.
43.He brought a pig in a poke.
44.He has burnt his boat behind him.
45.He is laughing up his sleeve.
46.He took his pitcher to the well too often.
47.He who hesitated is lost, he who boast is a fool.
48.He who rides a tiger can never get off.
49.He is not the only fish in the sea.
50.His bark is worse than is bite.
51.His success is only fish in the pan.
52.He was hoisted with his own petard.
53.If the cap fits you, put it on.
54.It is not good carrying spilt milk.
55.It never rains but it pours.
56.Knowledge without ethics is very dangerous.
57.Let sleeping dog lies.
58.Like father, like son.
59.Look before you leap.
60.Make hay when the sun shines.
61.Many hands make light work.
62.More haste, less speed.
63.Necessity knows no laws.
64.Nothing venture, nothing gain.
65.Once bitten, twice shy.
66.Once in a blue moon.
67.One man's meat is another man's poison.
68.Opputunity knocks but once.
69.Out of sight, out of mind.
70.People who live in glass house should not throw stone.
71.Practice makes perfect.
72.Pride goes before the fall.
73.Precrastination is the thief of time.
74.Rome was not built in one day.
75.Seperation we die, unision we survive.
76.Set a thief to catch a thief.
77.Still waters run deep.
78.Sticth in time save nine.
79.That is the case of the kettle calling the pot black.
80.The burnt child fear the fire.
81.The cobbler's children are the worst shod.
82.The early bird catches the worms.
83.The gift is the real white elephant.
84.The key to success is diligent, planning and organization.
85.The least said, the soonest mended.
86.The pen (word) is mightier than a sword.
87.The road to hell is paved with good intention.
     The road to heaven is paved with thorny path.
88.There is no smoke without fire.
89.There are many slips between cup and lips.
90.Time and tide wait for no man.
91.Time is money.
92.To attempt a Hercules task.
93.To be a rough diamond.
94.To be caught between the devil and the deep blue sea.
95.To be in the same boat.
96.To be tided to somebody's apron string.
97.To be under somebody's thumb.
98.To close the stable door after the horse has gone.
99.To do something in cold blood.
100.To give somebody a blank cheque to do something.
101.To give somebody a run for his money.
102.To give yourself airs.
103.To have too much iron in the fire.
104.To have your back to the wall.
105.To hit the nail on the head.
106.To jump from the frying pan into the fire.
107.To keep a stiff upper lip.
108.To keep in step with the time.
109.To kill two birds with one stone.
110.To live from hand to mouth.
111.To live in the fool's paradise.
112.To look for a needle in the haystack.
113.To make a pig of yourself.
114.To put the cart before the horse.
115.To put the clock back.
116.To put the words into somebody' mouth.
117.To put your shoulder to the wall.
118.To read between the lines.
119.To rob Peter to pay Paul.
120.To sail near the wind.
121.To set your teeth into something.
122.To show you true colors.
123.To spare the rot and spoil the  child.
124.To stand on your own two feet.
125.To strike when the iron is hot.
126.To take the bull by the horns.
127.To take the busman's holiday.
128.To take the law in your own hands.
129.To tighten your belt or else you'll suffer.
130.To turn a blind eye and deaf ears to something.
131.To turn over the new leaf.
132.Too many cooks spoil the soup.
133.Walls have ears.
134.Waste not, want not.
135.When in Rome do as the Romans do.
136.Where there is a will there is a way.
137.Wise men think alike.
138.You are not the only fish in the sea.
139.You're sitting on the fence.
140.You can not choose where to be born, but you can choose where to be led.
141.You can not get blood out of stone.
142.You can not make a silk purse out of sow's ears.
143.You can not have your cake and eat it too.
144.You can not see the wood for the trees.
145.You must paddle your own canoe.
146.You must cut your coat according to your cloth.
147.You ought to use more elbow grease.
148.You'll reap what you sow.
149.You are trying to run with the hare and hunt with the hounds.
150.Your eyes are bigger than your belly.
151.A friend in need is the friend indeed.
152.A storm in a teacup.
153.All that starts well, ends well.
154.An eye for an eye, a tooth for a tooth.
155.Beauty will buy no beef.
156.Better late than dead on time.
157.Better late than never.
158.Greed, Anger and Lust are the root of all evils.
159.He who laughs last laughs longer.
160.Heaven helps the one who helps himself.
161.His bark is worse than his bite.
162.Honesty is the best policy.
163.Little thing pleases little mind.
164.Love little, but love longer.
165.Never say die.
166.Road tests the horse strenght, time tests man's will power.
167.If you want to know the person give him power.
168.The blind leading the mind.
169.The grass is always greener on the other side of the fence.
170.The proof of pudding is the eating.
171.To sell like hot cake.
172.To win your wife with kindness.
173.Well begin (plan) is half done.
174.When the bulls are fighting, the grass suffers.
       When the sun rises the summit gets the ray first.
175.Far from eye, far from heart.
176.Long absence changes a friend.
177.When the cat is away the mice will play.
178.He that fears you present will hate you absent.
179.If the person is away, his right is away.
180.He is guilty who is not home.
181.Present to the eye, present to the mind.
182.The absent get farther off every day.
183.All ill marriage is a spring of ill fortune.
184.Trouble brings experience and experience brings wisdom.
185.The wind in one's face makes one wise.
186.Misfortunes hasten age.
187.Misfortune makes foes of friends.
188.No man better knows what good is than who he has endured evil.
189.He that is down needs fear no fall.
190.Higher fall hurts more than low drop.
191.Ambitions makes people diligent.
192.Poor by condition, rich by ambition.
193.Nothing crave, nothing have.
194.Hasty climbers have sudden falls.
195.The higher the mountain the greater descent.
196.Better be the head of the dog than the tail of a lion.
197.Better ride on an ass that carries well than a horse that throws a lot.
198.He that is angry is seldom at ease.
199.Anger makes a rich man hated, and a poor man scorned. Anger has no eyes.
200.When a man grows angry, his reason rides out.
201.When the man is angry, he can not be in the right.
202.As fire is kiddled by bellows, so is anger by words.
203.He who slowly gets angry keeps his anger longer.
204.When angry, count a hundred.
205.Prospect is often better than possession.
206.It is better to travel hopefully than to arrive helplessly.
207.Don't sell the skin until you have caught the bear.
208.Never spend your money before you have it.
209.Wisdom grows wide in the country side.
210.A barking dog seldom bites.
211.A good name is better than any riches.
212.A horse stumbles that has four legs.
213.A living dog is better than a dead lion
214.A still tongue makes a wise head.
215.A contented mind is a continuous feast.
216.Bee has  honey in her mouth but has sting in her tail.
217.Beggars can not be choosers.
218.Better pills have more sweet effects.
219.Burning the candle at both ends.
220.Grasp all lost all.
221.Cracked bell won't ring well.
222.Enough is as good as a feast.
223.He that begins many things finishes few.
224.He who stands still stay behind.
225.The more one has the more one wants.
226.He who thinks he knows everything knows nothing.
227.There is no good rose without thorns.
228.Two heads are better than one.
229.What is worth dooing is worth doing well.
230.God only helps the one who helps himself first.
231.Stand on one's own feet. ຕົນເປັນທິ່ເພິ່ງຂອງຕົນ.