lanzones.jpg (16326 bytes)

wpe2D.jpg (31934 bytes)

The Lanzones fruit is a major source of the Camiguin Islands' livelihood and it is for the annual harvest that they celebrate this thanksgiving day. Houses, carriages, street poles and even people are decorated with lanzones and lanzones leaves. townsfolk dance in joy abandon in commemoration of the legend that a beautiful, unknown maiden took from the its former bitter flavor to leave only its luscious, sweet taste.    

wpe29.jpg (31214 bytes)

Lanzones festival to lure tourists despite Sulu, Lanao conflicts
Terry C. Betonio / MindaNews/ 16 October 2002

CAGAYAN DE ORO CITY -- Despite the continued military offensives in Sulu and Lanao provinces, the Department of Tourism (DOT) here in Region 10 expressed confidence that hundreds of visitors would still flock to Camiguin to witness the island’s annual attraction, the Lanzones Festival, which starts tomorrow, Oct. 17, until Sunday.

DOT Regional Director Dorothy Jean Pabayo said they are expecting more visitors to watch this year’s festivities considering the peace and order situation in Camiguin.

“Camiguin is so peaceful. Sulu, where the military offensive is taking place, is very far from the island,” she said in a telephone interview.

She added that the Philippine National Police (PNP) in the region has augmented its forces in the island to provide more security to residents and visitors.

“Amidst the turmoil that is happening in Mindanao and in other parts of the world, at least we still have a place to go and enjoy, and that is Camiguin,” Pabayo added.

Among the activities lined up for this year’s festival are agro-industrial techno trade fair, trek to the summit of Mt. Hibok-Hibok, Governor’s Cup open lawn tennis tournament for men, the annual search for Mutya sa Buahanan, farm tour and lanzones picking, street dancing contest and tableau presentation featuring Camiguingnons in native attire.

San Miguel Corp. will also hold an “Oktoberfest” featuring a live band from Cebu at the gymnasium in Mambajao.

Pabayo said Camiguingnons are now up on their feet after the landslide and flashflood hit the island on Nov. 7 last year.

“You cannot even see the remnants of that incident. Life goes on for them and we can see no reason why they wouldn’t be celebrating their thanksgiving this year,” she said.

Last year, tropical storm Nanang killed 134 people and left hundreds missing. Damage to properties and infrastructure was pegged at about P80 million.

But Pabayo said with the help of the government and different private agencies, the residents managed to rise up and continue with their lives despite the trauma that they had gone through.

“Life goes on in Camiguin after that tragedy. Camiguin is a very beautiful place with so much to offer to tourists,” she said.

Camiguin, which came from the word “Kamagong,” the name of a tree in the ebony family, is a pear-shaped volcanic island lying in the Bohol Sea some 54 kilometers southeast of Chocolate Hills and 10 kilometers north of Misamis Oriental.

It has five municipalities -- Mambajao (capital), Catarman, Sagay, Guinsiliban and Mahinog -- and measures approximately 29,000 hectares with a circumferential road measuring 64 kms.

Old Spanish documents indicate that the great explorers, Ferdinand Magellan and Miguel Lopez de Legaspi, landed in Camiguin in 1521 and 1565, respectively. But it was not until 1598 when the Spanish settlement was established in what later came to be the Guinsiliban town.

The first major settlement of the Spanish era was Catarman in 1679. This grew and prospered to what is now known as Bonbon. The 1871 Mt. Vulcan Daan eruption destroyed these towns, the remains of which are the ancient Spanish church and convent to the present center town of Catarman.

Among the tourist attractions of Camiguin are the White Island, Mantigue Island, Katibawasan Falls, Sto. Niņo Cold Spring, Hibok-Hibok Crater, Ardent Hot Spring, Tangub Hot Spring and a number of beautiful private beach resorts.

But the island’s main come-on to tourists is the Lanzones Festival, normally held every third week of October. It is a four-day grand festival of the island’s agriculture and tourism industries highlighted by a tableau of local culture and a grand parade of lanzones, the golden sweet fruit found abundantly in the entire province. It is Camiguin’s contribution to Mindanao as a cultural destination.

The Lanzones festival is the residents’ way of giving thanks to a bountiful harvest not only for lanzones but other agricultural products.

Back to top


wpe22.jpg (43318 bytes)

PGMA's Speech during her visit to Camiguin for the 22nd Annual Lanzones Festival
Ninoy Aquino Provincial Plaza, Mambajao, Camiguin (25 Oct 2001)

DAGHANG SALAMAT, SECRETARY MONTEMAYOR SA IMO MAAYONG PAGPAILA.

SA ATONG HIGALA, HIGALA SA TIBUUK CAMIGUIN GOVERNOR PEDRO ROMUALDO; SI... ANG IYANG MGA ANAK, SI CONGRESSMAN ROMUALDO UG SI MAYOR ROMUALDO; OUR VERY SPECIAL GUEST, THE REPRESENTATIVE OF A VERY IMPORTANT PATRON OF THE PROVINCE OF CAMIGUIN SPANISH AMBASSADOR TOMAS RODRIGUEZ PANTOJA; KAUBAN NATO SAB SI SECRETARY DINKY SOLIMAN GIKAN SA DSWD; SI AMBASSADOR GEORGE REYES, ANG AKONG CHIEF OF PROTOCOL; ANG ATONG SILINGAN GIKAN SA MALAYSIA KAY SILINGAN MAN ANG MALAYSIA DIRI SA MINDANAO, MALAYSIAN CONSUL GENERAL BAHARAM AND MADAME DASHAM MAHALIL; MGA LAING-LAING NGA MAYORS SA CAMIGUIN; ANG ATONG MEMBERS SA SANGGUNIANG PANLALAWIGAN LED BY VICE GOVERNOR TALIAN; MY FRIEND, GENERAL AL DAGUDAG OF THE 4th DIVISION; REGIONAL DIRECTOR CHIEF SUPT. RODOLFO CAISIP; ATON MGA AWARDEES; ATON MGA LAING-LAING LOCAL GOVERNMENT EXECUTIVES; MGA KAIGSUONAN DIRI SA CAMIGUIN, MAAYONG BUNTAG KANINYONG TANAN.

MALIPAYONG LANZONES FESTIVAL MGA KAIGSUONAN DIRI SA CAMIGUIN. GI-KALIPAY KO NAANHI AKO KARON GIHAPON DIRI SA CAMIGUIN. NAKAPILA NA AKO NAKA-ANHI DINHI APAN ESPESYAL KARON TUNGOD KAY KARON NI-ANHI AKO SA UNA NGA OPORTUNIDAD ISIP INYONG PRESIDENTE.

UG GUSTO KO IPAABOT ANG AKONG DAKO NGA PAGPASALAMAT KAN CONGRESSMAN UG GOVERNOR ROMUALDO KAY KUNG DILI SA ILA TINGALI DILI AKO MAKA-ANHI KAY WALA MAN SA AKONG SCHEDULE KINING INYONG FIESTA. APAN USA KA GABII, NIADTO SI CONGRESSMAN UG SI GOVERNOR, UG NANGUTANA SI CONGRESSMAN, "PRESIDENT, SET NA KARON ANG ATONG FIESTA SA LANZONES FESTIVAL." INGON KO, "WALA MAN SA AKONG SCHEDULE." "AY, DILI MABASE NA WALA SA IMO SCHEDULE. KINAHANGLAN TUWA SA IMO SCHEDULE." KUNG KINAHANGLAN GYUD ANHI AKO KARON TUNGOD SA INSISTENCE NI CONGRESSMAN ROMUALDO. KUSOG KAAYO SI CONGRESSMAN UG SI GOVERNOR SA MALACA"ANG, (LAUGHTER) KUSOG KAAYO ANG CAMIGUIN SA MALACA"ANG.

MAKAPILA NA AKO NAKATILAW SA IYONG LANZONES, NGA MAOY LAGING MATAM-IS NGA LANZONES.

AND EARLIER WE HAD AMBASSADOR RODRIGUEZ PANTOJA, WHO WAS EATING THE LANZONES FOR THE FIRST TIME IN HIS LIFE, IN THE RESIDENCE OF GOVERNOR ROMUALDO, AND HE SAID IT IS SO SWEET AND SO UNIQUE IN ITS TASTE.

UG NALIPAY AKO NGA ANG INYONG LANZONES NAGAPABILIN NGA MATAM-IS UG KINING INYONG LANZONES FESTIVAL PADAYON SA PAGSELEBRA KADA TUIG TUNGOD KAY GI-ILA NA KINI SA TIBUOK PILIPINAS. ANG INYONG LANZONES FESTIVAL PAHALIPAY SA GINOO KAY GI-HATAGAN NIYA KAMO KANUNAY UG MATAM-IS NGA PRODUKTO ALANG SA INYONG PAG-USWAG.

KARON NGA LISUD KAAYO ANG TURISMO SA TIBUUK KALIBUTAN, INGON NI CONGRESSMAN ROMUALDO, DIRI SA CAMIGUIN PADAYON PA ANG TURISMO. CONGRATULATIONS KANINYONG TANAN! WALA GYUD NASAYANG ANG TANANG GIHATAG UG OPISYALES DIRI ANG ILANG TRABAHO, ANG GIHATAG UG NATIONAL GOVERNMENT UG GOBYERNO SA MGA NASOD SAMA SA ESPA"A.

AND WE ARE VERY HAPPY THAT YOU HAVE MADE MUCH USE OF THE WORK OF THE LOCAL GOVERNMENT OFFICIALS -- THEIR IRA -- OF THE ASSISTANCE FROM THE NATIONAL GOVERNMENT AND FROM OTHER FRIENDLY GOVERNMENTS LIKE SPAIN. AND TODAY, IN FACT -- AS YOU ALREADY KNOW BECAUSE HE HAS BEEN ACKNOWLEDGED MANY TIMES -- VISITING WITH ME, THE SPANISH AMBASSADOR, HIS EXCELLENCY TOMAS RODRIGUEZ PANTOJA, I'M SURE YOU REMEMBER WHEN YOU SEE HIM THAT VERY MOMENTOUS, UNFORGETTABLE VISIT OF HER MAJESTY QUEEN SOFIA OF SPAIN HERE IN CAMIGUIN. QUEEN SOFIA CAME BECAUSE SHE WANTED TO SEE THE PROJECTS FUNDED BY THE SPANISH GOVERNMENT UNDER THE SPANISH ASSISTANCE PROGRAM. NOW IN ITS THIRD PHASE, IT CONTINUES TO HELP IMPROVE THE LIVES OF THE PEOPLE OF CAMIGUIN.

IN FACT, I WAS ASKING THE AMBASSADOR, "ISN'T THIS YOUR BIGGEST PROJECT IN THE PHILIPPINES?" HE SAID, "IT IS OUR MOST COMPREHENSIVE PROJECT IN THE PHILIPPINES." THERE IS THE LIVELIHOOD, THERE IS THE WATER SYSTEM TODAY -- THE INTEGRATED WATER AND SEWERAGE SYSTEM. UG NALIPAY KO KAY KINING KUMPLETO NGA SISTEMA -- WATER SYSTEM UG SEWERAGE -- USA KA PAGKAKUMPLETO SA NASUGDAN NGA WATER SYSTEM SUKAD PA SA TIYEMPO UG AKONG AMAHAN SI KANHI PRESIDENTE DIOSDADO MACAPAGAL.

AND HIS EXCELLENCY THE AMBASSADOR SAID, THAT QUEEN SOFIA WAS SO HAPPY TO SEE CAMIGUIN WITH ITS BEAUTY AND SHE WANTS IT PRESERVED AND SO SHE INSTRUCTED THE SPANISH GOVERNMENT THAT THEY MUST HAVE A VERY IMPORTANT ECOTOURISM COMPONENT HERE IN THE PROVINCE OF CAMIGUIN COMING FROM THE SPANISH GOVERNMENT. IN FACT, THE ECOTOURISM PROJECT OF THE SPANISH GOVERNMENT AND THE COMPREHENSIVE DEVELOPMENT PROGRAM OF CAMIGUIN WITH THE SPANISH GRANT HAS BECOME A MODEL FOR OTHER SPANISH GRANT PROJECTS IN OTHER PARTS OF THE WORLD.

ANG CAMIGUIN KUSOG SA MALACA"ANG, KUSOG SAB HANGTOD SA ESPA"A. TINGALI SA AKONG PAG-ADTO SA ESPA"A SA UMAABOT NGA TUIG. MY NEXT YEAR'S VISIT TO SPAIN, STATE VISIT TO SPAIN, I GUESS I WILL HAVE TO BRING EITHER CONGRESSMAN OR GOVERNOR ROMUALDO WITH ME TO SPAIN.

NASAYOD KAMONG TANAN SA NAHITABO DIDTO SA ESTADOS UNIDOS NIADTONG SEPTEMBER 11. MURAG ANG TURISMO, BISAN DINHI SA CAMIGUIN DILI KAAYO NAAPEKTO, APAN ANG ATONG NASOD GI-APEKTO. NAKI-GIYERA KARON SA AFGHANISTAN ANG ESTADOS UNIDOS KONTRA SA MGA TERORISTA, UG GINATABANGAN SILA SA DAGHANG MGA NASOD NGA GITAWAG UG INTERNATIONAL COALITION.

KINING GIHIMO UG MGA TERORISTA DUNAY EPEKTO SA EKONOMIYA SA TIBUOK KALIBUTAN, APIL NA ANG ATONG EKONOMISTA. BUT I AM VERY GRATEFUL TO WHAT GOVERNOR ROMUALDO SAID EARLIER NA DILI LANG ANG INYONG SUPORTA MUADTO SA AKONG ADMINISTRASYON MUADTO PA SA SUPORTA SA INTERNATIONAL COALITION KONTRA SA TERORISMO. TUNGOD KAY IMPORTANTE NGA SAYO NGA MADAOG KITA SA KINING GIYERA KAYSA KARON KANAA PA KINING TERORISTA WALAY KASEGURUHAN SA DAGHAN SA MGA MERKADO SA TIBUOK KALIBUTAN.

DINHI SA ATONG NASOD ADUNAY SAB KITA'Y GIYERA KONTRA SA MGA TERORISTA DIDTO SA BASILAN DINHI SA MINDANAO, ANG MGA ABU SAYYAF NGA WALAY KALUOY NGA NANG-KIDNAP UG MIPATAY UG DAGHANG MGA INOSENTENG SIBILYAN. ANAA PA SA BASILAN ANG PIPILA KA BATALYON SA ATONG MGA SUNDALO ARON MAKIG-AWAY NI-INING MGA BANDIDO UG DAGHAN NA SA ABU SAYYAF ANG NANGAMATAY.

ANG PAKIG-AWAY SA MGA TERORISTA MORAL UG MAO LAMANG ANG PAAGI ARON MOLAMBO ANG KALINAW SA TIBUOK KALIBUTAN. ANG EPEKTO SA MGA NAHITABO MAO ANG PAG-HINAY SA ATONG MGA EXPORTS TUNGOD KAY ANG ESTADOS UNIDOS MAO ANG ATONG NUMBER ONE TRADING PARTNER.

KINAHANGLAN KARON NGA DOBLEHON TA ANG ATONG KAKUGI. KINAHANGLAN LABAW KITANG MUSALIG KARON SA ATONG DOMESTIC ECONOMY TUNGOD KAY WALAY KASEGURUHAN ANG INTERNATIONAL MARKETS. MAO NGA MAAYO GYUD ANG EHEMPLO DIRI SA CAMIGUIN KAY DILI KAMO DEPENDENT SA FOREIGN TOURIST, DEVELOPED NA KAAYO ANG INYONG DOMESTIC TOURISM. SO MAO ANG ATING LESSON KARON SA ATON PROBLEMA SA KALIBUTAN, WE MUST DEPEND ON OUR OWN MARKET. UG CONGRATULATIONS SA PROBINSYA UG CAMIGUIN KAY KAMO ANG USA KA MODELO. KINAHANGLAN ANG LABAW NATONG PAGBANTAY SA MGA KWARTA SA MGA TERORISTA NGA MAHIMONG IPA-AGI SA ATONG NASOD, LABI NA KARON NGA ADUNA KITA'Y ANTI-MONEY LAUNDERING LAW. UG SALAMAT GIHAPON KAN CONGRESSMAN ROMUALDO UG IYA MGA KAUBAN SA KONGRESO KAY SA SULOD SA USA KA BULAN KINING LISOD KAAYO NGA BALAOD NAHIMO NA KUMPLETO UG KARON MAAYO NA ANG ATONG MGA BALAOD, DILI NA KITA KINAHANGLAN NGA MA-PENALIZE SA MGA LAING-LAING MGA BANGKO SA KALIBUTAN SA ATONG NASOD. LABAW PANG KINAHANGLAN ANG PAGTINABANGAY NATONG KARON TANAN. LABAW PANG KINAHANGLAN NGA HUNUNGAN TA ANG PAGPAMULITIKA. APAN DIRI DILI LISOD KAY TANAN NGA LAKAS UG SA LIDERATO NI GOVERNOR PEDRO ROMUALDO. UG LABAW PANG KINAHANGLAN ANG PAGPAAYO SA KINABUHI SA MGA KABOS.

SUKAD PA NIADTONG SENADOR PA AKO, DAKO GYUD ANG AKONG PAGTUO NGA ANG MGA KABOS ANG ANGAY NATONG UNAHON SA PAGHATAG SA HINABANG. BUSA, NANGHATAG NA AKO NIADTO UG HINABANG ALANG SA PAG-USWAG SA CAMIGUIN GIKAN SA AKONG COUNTRYWIDE DEVELOPMENT FUND DIRI SA CAMIGUIN NIADTO AKO SENADOR NAKAABOT SA 3.7 MILLION PESOS ANG AKONG GIHATAG SA CAMIGUIN ISIP SENADOR.

UNA SA MGA RASON TUNGOD KAY ANG AKONG HIGALA, SI DIRECTOR NIMFA ALONG ALBANYA, ANG AKONG HIGALA UG TAGA-DIRI MAN SIYA SA CAMIGUIN BUSA DAGHAN SA MGA IYA MGA LIVELIHOOD, UG IYA MGA GI-RECOMMEND KANAKO SIYEMPRE MAADTO DIRI SA CAMIGUIN. SO ANG CAMIGUIN KUSOG SA MALACA"ANG USA PA NGA HIGALA ANG MALACA"ANG DIRI SA CAMIGUIN. KINING AKO SENDOR ANG DAKONG KANTIDAD NIINI NIADTO SA PAGPAHIMO SA MGA ESKWELA, DALAN, PAGPALAMBO LABI NA TANAN SA AGRIKULTURA.

KARON, ANI-A AKO TOGETHER WITH THE SPANISH AMBASSADOR TOMAS RODRIGUEZ PANTOJA ARON MUAPIL ANG INYONG KALIPAY UG ARON MADALA KANINYO UG LABAW PANG MGA HINABANG ALANG SA PAG-USWAG.

NAKITA NINYO ANG TSEKE NGA NAGABILI 34 MILLION PESOS FROM THE GOVERNMENT OF SPAIN IN ORDER TO CONTINUE YOUR INTEGRATED WATER SUPPLY SYSTEM. BUT BECAUSE OF THE DEVALUATION OF THE PESO, THIS 34 MILLION PESOS WHICH IS A CONVERSION OF THE SPANISH CURRENCY IS NOW 38 MILLION PESOS FOR THE PROVINCE OF CAMIGUIN. NAKITA NINYO ANG PAGSUGOD SA INYONG INTERNET PROVIDER. KINING INYONG INTERNET MAHIMONG TAWGON NGA ANAK SA RURAL TELECOMMUNICATIONS NETWORK NGA GIKAN SA 50 MILLION PESOS NGA HINABANG SA GOBYERNO SA GERMANY NIADTONG 1993. KARON MAILA NA GYUD ANG CAMIGUIN SA TIBUOK KALIBUTAN PINAAGI SA INTERNET, UG DAGHAN PA ANG MGA TURISTA MAKAKITA SA WHITE BEACH, KATIBAWASAN FALLS, SUNKEN CEMETERY UG UBAN PANG MGA TOURIST SPOTS DINHI. UG SA NAKITA NATO KINING INTERNET, NOW THE PROVINCE OF CAMIGUIN IS NOW AN E-GOVERNANCE PROVINCE OF CAMIGUIN INTO THE 21st CENTURY.

NANGHATAG KITA UG TSEKE NGA TAG-USA KA MILYON PARA SA KAUSWAG SA AGRIKULTURA SA LIMA KA MUNISIPYO DINHI. ALANG SA MGA MANGISDA, ADUNAY MGA MARINE ENGINES; SA MGA MANGUMA, ADUNAY MGA COMMUNAL IRRIGATION PROJECTS; SA MGA KABOS NGA KINAHANGLAN UG KAPITAL SA ILANG GAGMAY NGA NEGOSYO, DUNAY LIVELIHOOD FUNDS; SA MGA PAGPAHIMO UG BALAY, DUNAY PIPILA NGA NAKABAT-ON SA ILANG MATURITY CLAIMS. NAA PA ANG PAGPAAYO SA MGA KALSADA SA BONBON, PANGHIAWAN, CABUAN UG COMPOL UG SA PAGPAAYO SA INYONG PANTALAN SA BALBAGON. PINA-AGI NIINI, ANG INYONG MGA LANZONES UG UBANG PRODUKTO, APIL MAKA-AGI DIRI ANG INYO MGA COTTAGE INDUSTRY PRODUCTS SA DTI. NAA PAGKA-HUMAN NIINI, DALI RANG MAKA-ABOT SA MISAMIS ORIENTAL UG UBAN PANG LUGAR SA MINDANAO.

PAHALIPAYAN TA KARON ANG INYONG MGA OPISYALES NGA LOKAL NGA MAOY NANINGKAMOT ARON MAHATAG KANINYO KINING MGA HINABANG. PASALAMATAN TA USAB ANG ATONG MGA HIGALA GIKAN SA ESPA"A WHO ARE ALWAYS GIVING SUPPORT TO THE PROVINCE OF CAMIGUIN. LABI SA TANAN, MANAG-HIUSA KITA, MGA CAMIGUING-NON UG TANANG PILIPINO. SUMPU-ON TA ANG TERORISMO UG ANG UBA PANG MGA KRIMEN PINAAGI SA ATONG PAGTINABANGAY UG KAKUGI ALANG SA KALINAW U KAUSWAGAN.

AKON MGA KAIGSUONAN, SALAMAT KAAYO SA INYONG KANUNAY NGA SUPORTA SA AKON. SUKAD PA SA AKONG UNA NGA PAGKANDIDATO SA PILIPINAS NIADTONG 1992 NA DILI PA AKO KAILA SA TIBUUK PILIPINAS, DIRI SA CAMIGUIN LANDSLIDE NA ANG AKONG PAGDAOG. UG NIADTO '95 NAKA-NUMBER ONE KO DIRI, DAKO KAAYO ANG AKONG PAGKA-NUMBER ONE. UG ANG INYONG TABANG KANAKO NIADTO AKO GI-KANDIDATO ISIP VICE PRESIDENT LABAW SA 20,000 ANG BOTOS NA NAADTO SA AKO, UG ANG NUMBER TWO 7,000 RA -- DAKO KAAYO ANG DIPERENSYA. UG SA INYONG PAGKAHATAG UG DAKO NGA LANDSLIDE SA AKO ISIP BISE PRESIDENTE NIADTONG NAHIMO ANG EDSA DOS ANG CONSTITUTIONAL SUCCESSOR TUNGOD SA AKON DAKO NGA GI-PAGDAOG NIADTONG 1998 GIKAN SA TABANG DIRI SA CAMIGUIN UG SA LAING-LAING PROBINSYA AKO NAHIMO PRESIDENTE. BUSA, BISAN WALA SA AKONG KALENDARYO KUNG GI-INGON UG CONGRESSMAN KINAHANGLAN MUADTO KA, HOW CAN I SAY NO TO THE PEOPLE OF CAMIGUIN.

DAGHANG SALAMAT KANINYONG TANAN.


Back to top

sources: http://members.austarmetro.com.au/~ursula/SOPHIE01.html, http://www.opnet.ops.gov.ph/speech-2001oct25a.htm, http://www.mindanews.com/2002/10/3rd/tra17lanzones.html and Traveler's Companion: Philippines